De uitholling van onafhankelijke media in Hongarije
De overname van de populaire Hongaarse krant ‘Blikk’ door Indamedia, een mediabedrijf dat nauw verbonden is met premier Viktor Orbáns partij Fidesz, maakt veel discussie los. ‘Blikk’ is een van de meest gelezen tabloids van het land en bereikt een groot publiek. Dat juist dit medium kort voor de verkiezingen van april 2026 in handen komt van een pro-regeringsgroep, wordt door critici gezien als een nieuwe stap in de groeiende dominantie van Fidesz.
Sinds 2010 is het Hongaarse medialandschap steeds meer verschoven richting regeringsgezinde invloed. Kranten, tv-zenders en nieuwssites zijn gekocht of samengebracht in mediagroepen die verbonden zijn met ondernemers die loyaal zijn aan Orbán, ook wel bevriende oligarchen genoemd. Daarnaast gaat een deel van de staatsadvertenties naar deze pro-Fidesz media, waardoor onafhankelijke redacties financieel in de knel komen. Voor kritische journalistiek wordt het moeilijker om te overleven. De overname van ‘Blikk’ past in dat patroon. Het betekent niet alleen een strategische uitbreiding van invloed, maar ook dat Fidesz een medium in handen krijgt dat dicht bij de dagelijkse belevingswereld van veel Hongaren staat. Een populair tabloid heeft veel invloed op de beeldvorming. Daardoor neemt de kans toe dat de Hongaren worden opgesloten in een gecontroleerde bubbel.
Voor de komende verkiezingen is dat extra relevant. Hoe meer mediakanalen onder invloed van Fidesz staan, hoe groter de mogelijkheid om het eigen verhaal en politieke successen breed uit te dragen, de toon en thema’s van de campagne te bepalen, kritiek naar de achtergrond te schuiven en oppositiepartijen weg te zetten. Voor Peter Magyar, de nieuwe uitdager van Orbán, is deze verkokering een gevaarlijk obstakel. Zijn partij Tisza, met 45 procent van de stemmen in peilingen nu aan kop, heeft geen vergelijkbare toegang tot landelijke massamedia. Magyar is een serieuze uitdager van Fidesz, want Fidesz staat in de peilingen op 40 procent. Door het obstakel zal Peter Magyar meer moeten gaan leunen op sociale media en bijeenkomsten in het land, wat zijn bereik kan beperken. Tegelijkertijd kan de overname van ‘Blikk’ hem in politieke zin helpen. Het bevestigt zijn boodschap. In Hongarije is de democratische rechtsstaat mede in gevaar mede omdat de persvrijheid steeds verder onder druk komt.
Democratie is berekend op een sterke overtuiging van eigen waarde bij de burger. Een krachtige democratie berust op een gezindheid, zo schreef Menno ter Braak in 1936: het democratisch beginsel zal op den duur superieur blijken aan het anti-democratische. Onafhankelijke media zijn nodig om burgers te voorzien van betrouwbare en diverse informatie, om de machthebbers te controleren en om de verkiezingen eerlijk te laten verlopen. Wanneer de media steeds meer in één politieke richting bewegen, ontstaat het risico dat informatie eendimensionaal wordt, dat de kritische stemmen verdwijnen en dat het publieke debat verschraalt. Onafhankelijke media kunnen een afglijden naar barbarij voorkomen. Magyar noemt Indamedia ‘criminelen’ en verwacht dat ‘Blikk’ een leugenachtige propagandawapen wordt voor de regering (Mark Middel in NRC Handelsblad, 6 november 2025). Het gaat hier dus om veel meer dan de overname van een krant. Er is een duidelijk risico op verdere autocratisering. De vraag is of de Hongaren nog toegang zullen hebben tot de noodzakelijke zuurstof van een open en pluriform medialandschap.
Amsterdam, 21 november 2025
Jan Willem Sap
Voorzitter VDE